άρθρα
19.11.2017

Άρθρο στη Νέα Σελίδα: "Το Στοίχημα της Προοδευτικής Σύγκλισης"

Το μεταπολεμικό Κοινωνικό Συμβόλαιο στην Ευρώπη βασίσθηκε στη βιομηχανική ανάπτυξη, τη μεικτή οικονομία, τη διαχείριση της συνολικής ζήτησης από το κράτος, την πολιτική της πλήρους απασχόλησης και το Κοινωνικό Κράτος. Ήταν η περίοδος της επικράτησης των ιδεών του Κέυνς και της ακμής της Σοσιαλδημοκρατικής πολιτικής.

Οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές παρουσιάστηκαν ως συντηρητική απάντηση στις συνέπειες των πετρελαϊκών κρίσεων της δεκαετίας του ΄70, επεκτάθηκαν με την ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών και ενίσχυσαν την παγκοσμιοποίηση. Κομβικό σημείο της επικράτησης τους ήταν το 1989 και οι μεγάλες αλλαγές που ακολούθησαν. Τη δεκαετία του ΄90, εκδηλώθηκε έντονα κρίση ταυτότητας στα Σοσιαλδημοκρατικά κόμματα και επικράτησαν οι «εκσυγχρονιστικές» δυνάμεις που υποστήριζαν τη νεοφιλελεύθερη στροφή στην οικονομία, την εργασιακή απορρύθμιση και τη χρηματοδότηση του Κοινωνικού Κράτους από τον δανεισμό αντί της αναδιανομής. Η επικράτηση αυτών των απόψεων στις ΗΠΑ και στην Ευρώπη υπήρξε καθοριστική, γιατί οι αποφάσεις των κυβερνήσεων της εποχής προσδιόρισαν τις εξελίξεις που ακολούθησαν. Ταυτόχρονα, υπήρξε οικονομική επέλαση στις Ανατολικές χώρες με ραγδαία απορρύθμιση, ιδιωτικοποιήσεις και κατάλυση κοινωνικών δομών. Στη Ρωσία και στην Ανατολική Ευρώπη δοκιμάστηκε πρώτη φορά σε Ευρωπαϊκό έδαφος η μνημονιακή πολιτική που εφαρμόστηκε την περίοδο της κρίσης στον Ευρωπαϊκό Νότο, διαμορφώνοντας συμμαχίες που ισχυροποίησαν τη Γερμανική επιρροή και ανέτρεψαν παραδοσιακές ισορροπίες στα Ευρωπαϊκά κέντρα αποφάσεων.

Όταν, όμως, η άναρχη χρηματοπιστωτική παγκοσμιοποίηση οδήγησε τελικά στην κρίση, στις δραματικές συνέπειες της και στην επιβολή της σκληρής λιτότητας και της εσωτερικής υποτίμησης, τα Σοσιαλδημοκρατικά κόμματα που συνθηκολόγησαν με τον νεοφιλελευθερισμό και συγκυβέρνησαν με συντηρητικές δυνάμεις βιώσαν την παρακμή και τη συρρίκνωση.

Ενδεικτικός στη χώρα μας ο κατακερματισμός και το αδιέξοδο που βιώνει ο χώρος της  Κεντροαριστεράς. Χωρίς διακριτό και ενιαίο πολιτικό στίγμα, εξαντλείται σε ευκαιριακές, ετερόκλητες συμμαχίες, διαδικασιολογία και οργανωτισμό. Ένα μεγάλο μέρος της προσανατολίζεται στη σύγκλιση και στη συνεργασία με τον συντηρητικό χώρο, προβάλλοντας ως «Πολιτικό Κέντρο» με  κεντροδεξιά κατεύθυνση και διαχειριστικές λογικές. Οι υπόλοιπες, πιο παραδοσιακές δυνάμεις της, ανακόλουθες με τις ιστορικές καταβολές τους και αποκομμένες από τις κοινωνικές αναφορές τους, εξαντλούνται στην προσπάθεια περιχαράκωσης του εκλογικού τους χώρου, αρνούνται την ανάλυση της σημερινής πραγματικότητας και των αιτίων της, και με εμμονή αποκλείουν κάθε συζήτηση με την Αριστερά.

Γενικότερα, η Ευρωπαϊκή Σοσιαλδημοκρατία είναι πλέον διχασμένη ανάμεσα στις δυνάμεις που επιδιώκουν αναγέννηση των θεμελιωδών αρχών τους στις νέες συνθήκες και αλλαγή της επικρατούσας πολιτικής, και στις δυνάμεις εκείνες που έχουν πλέον συνειδητά αποδεχθεί την νεοφιλελεύθερη πολιτική και τον κεντροδεξιό προσανατολισμό.

Διαμορφώνεται έτσι, εκ των πραγμάτων, ένα νέο πεδίο σύγκλισης των προοδευτικών, σοσιαλιστικών και αριστερών δυνάμεων στην Ευρώπη, ανάμεσα στις νέες αριστερές ριζοσπαστικές δυνάμεις, που αναδείχθηκαν μέσα από το την κρίση ως εναλλακτικοί φορείς διακυβέρνησης, και των παραδοσιακών σοσιαλιστικών δυνάμεων, που επιθυμούν να ανακτήσουν την πολιτική και κοινωνική φυσιογνωμία τους.

Ενώ, όμως, είναι φανερή η ανάγκη διαμόρφωσης ενός ισχυρού και μαζικού προοδευτικού πόλου στην Ευρώπη και στη χώρα μας, το κρίσιμο ερώτημα είναι σε ποια πολιτική βάση μπορεί σήμερα να αναπτυχθεί μια προοδευτική πολιτική πρόταση και συμπόρευση με προοπτική;

Σε μια περίοδο που αλλάζουν ραγδαία τα μέσα παραγωγής και οι παραγωγικές σχέσεις με την έκρηξη της τεχνολογίας και της επικοινωνίας, μεταβάλλεται αντίστοιχα το θεσμικό - πολιτικό εποικοδόμημα και οι κοινωνικές συνειδήσεις, η πολιτική μας ανάλυση  δεν μπορεί να αναφέρεται σε μια βιομηχανική κοινωνία του περασμένου αιώνα, που πλέον δεν υφίσταται, και να εγκλωβίζεται σε προκαταλήψεις και αντιπαραθέσεις του παρελθόντος.

Σήμερα, είναι αναγκαία μια προοδευτική πρόταση με σταθερές πάντα τις αξίες της δημοκρατίας, της κοινωνικής απελευθέρωσης και της δικαιοσύνης, της ισότητας και της αλληλεγγύης, που να μπορεί όμως με το βλέμμα στο μέλλον να αντιμετωπίσει τα νέα γεωπολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά δεδομένα και την επίδραση τους στους δημοκρατικούς θεσμούς, στην παραγωγή, στην εργασία και στον τρόπο ζωής. Αυτή είναι η μεγάλη πρόκληση στην οποία καλούμαστε να απαντήσουμε.

βίντεο
16.12.2016 Ομιλία στην εκδήλωση Ecoleft για τις Διεθνείς εξελίξεις, την Ευρώπη και την Αριστερά
φωτογραφίες
18.04.2016 Ομιλία στην εκδήλωση της Ενωτική Κίνησης Ευρωπαϊκής Αριστεράς (ΕΚΕΑ), στο ξενοδοχείο «ΤΙΤΑΝΙΑ»